Jawczyce

Informacje

Jawczyce to małopolska średniowieczna wieś położona w gminie Biskupice (powiat Wieliczka), wspominana w dokumentach już w 1322 roku. Odkryto tutaj neolityczny zespół około 17 kurhanów, z czego przebadano trzy (stanowisko nr 1). Badania archeologiczne tego terenu rozpoczął Piotr Galas w 1948, aczkolwiek okoliczna ludność wiedziała o istnieniu kurhanów od wieków.

Miejsce parkingowe: N 49.94042, E 20.17645°.

Galeria fotek

Wejście do lasu, gdzie znajduje się stanowisko archeologiczne nr 1. Można tu spotkać buki, graby, sosny i brzozy:

Jawczyce - Kurhany

Numeryczny model kurhanów (pochodzący sprzed 2017 roku):

Jawczyce - Mapa numeryczna

Plan kurhanów neolitycznych rozmieszczonych na powierzchni około 85 arów (GPS: N 49.93859°, E 20.18013°, 304m n.p.m). Oznaczenia numeryczne są oficjalne i pochodzą od archeologów, zaś oznaczenia literowe ode mnie (na prywatne potrzeby):

Jawczyce - Kurhany - Plan

Kurhan nr 2 przebadany w latach '60 (2 metry wysokości i prawie 20 metrów średnicy). Kurhan zawierał dwie jamy grobowe (dwa pochówki). Starszy, niżej ulokowany grobowiec nr 2 datowany na lata 2626-2491 B.C.E. zawierał szkielet mężczyzny w wieku 50-60 lat zastany w pozycji embrionalnej. Znaleziono przy nim także kolczyk miedziany i ceramiczne koraliki w kolorze niebiesko-zielonym. Drugi i młodszy, ulokowany wyżej, pochodził z okresu 1974-1888 B.C.E. i zawierał jedynie małe fragmenty kości oraz krzemienne groty strzał.

Zarys kurhanu (po lewej):

Kurhan 02 Kurhan 02 Kurhan 02 Kurhan 02

Zarośnięte wnętrze kurhanu nr 2:

Kurhan 02

Widok od strony ścieżki:

Kurhan 02

Kurhan "d":

Kurhan d Kurhan d

Kurhan "h" (ten po lewej):

Kurhan h Kurhan h Kurhan h

Kurhan "k" porośnięty wiosennymi zawilcami:

Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany

Dziwna kora drzewa marszczona poziomo... Czereśnia ptasia? Dzika wiśnia?

Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany

Kurhan "k" latem:

Kurhan k Kurhan k Kurhan k Kurhan k Kurhan k

Kurhan nr 11 został przebadany stosunkowo niedawno (2016). Jama grobowa znajdowała się 90cm od wierzchołka kopca i miała wymiar ok. 2m x 1,5m. W grobie nie znaleziono szkieletu (uległ rozkładowi), ale znaleziono miedziane kolczyki, groty strzał, ceramiczne koraliki. Po zakończonych pracach archeologicznych, kopiec został na nowo usypany tworząc nietypowy spadzisty kształt.

Kurhan 11 Kurhan 11 Kurhan 11 Kurhan 11 Kurhan 11 Kurhan 11 Kurhan 11

Kurhan "p" porośnięty wiosennymi zawilcami:

Kurhan p Kurhan p Kurhan p Kurhan p

Pozostałe kurhany:

Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany

Ścieżka do kurhanu nr 15 (średniowiecznego):

Jawczyce - Kurhany

Kurhan nr 15 średniowieczny (GPS: N 49.94057°, E 20.18149°, 296m n.p.m.):

Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany

Tablica informacyjna, jak i płyta na kurhanie zawierają parę błędów. Kurhan (nr 15) został odkryty w 1948 roku (nie w 1984), a jego górna warstwa pochodzi z XI wieku (jest średniowieczny). Jego średnica wynosi 10-12m, a wysokość 80cm. W grobowcu znaleziono denar krzyżowy, fragmenty naczyń, sztylet (lub grot włóczni). Ciało zostało pochowane z głową skierowaną na wschód (por. Cielmice). W warstwie głębszej, ślady z neolitu.

Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany Jawczyce - Kurhany

Literatura

  • Paweł Jarosz, Kurhany kultury ceramiki sznurowej na pogórzach i wysoczyznach karpackich, [w:] "Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV-II tysiącleciu p.n.e.", Kraków 2011.
  • Paweł Jarosz, Jerzy Libera, Early Bronze Age barrow in Jawczyce, Site 1, [w:] "Sprawozdania archeologiczne", nr 72, Kraków 2020.
  • Paweł Jarosz, Barrows in the funeral space at the turn of the Final Neolithic and the beginning of the Bronze Age in the Carpathian basins of Vistula and San rivers, [w:] "Acta Archaeologica Carpathica", nr 56, Kraków 2021.